0 216 390 64 77
Sosyal Medya Hesaplarımız

KASIM, 2020

KASIM, 2020

ALIŞKANLIK KAZANMAK

Alışkanlık nedir?

Alışkanlık psikolojik olarak bir eylem, durum veya olgunun kişi tarafından sürekli devam ettirilmesi olarak tanımlanır. Alışkanlıkların ne olduğunu ve nasıl kazanıldığını anlamanın üç temel öğesi var: ortam/tetikleyici, davranış ve ödül.

Alışkanlıklar, aynı olgu ve koşullar çerçevesinde sıklıkla gösterilen ve planlanmadan, otomatikleşmiş davranışlar olarak tanımlanabilir. Yeni bir alışkanlık edinme sürecinde de belirli bir süre bu alışkanlığın gerektirdiği davranışları düzenli olarak yapmamız gerektiğini düşünürüz.

Alışkanlık kavramı önemli hatlarıyla tetiklenme, eylem ve ödül şeklinde ilerleyen bir sürecin sonunda gerçekleşir. Kısaca bir olay, bir eylemi tetikler. O eylem sonucunda ödül elde ederseniz, o eylemi tekrarlayacaksınızdır. Eğer eylemlerinizin ve sonrasındaki ödüllerin bir amacı yoksa kötü alışkanlıklar geliştirmeye başlarsınız. Bunlar da bireyde kendi kendini sabote etmeye, başarısızlıklara, sağlıksız koşullara davetiye çıkarır. Öte yandan iyi alışkanlıklar ise fiziksel ve ruhsal sağlık, hayattan doyum alma duygu durumunu vadeder.

Alışkanlık nedir?

Alışkanlık psikolojik olarak bir eylem, durum veya olgunun kişi tarafından sürekli devam ettirilmesi olarak tanımlanır. Alışkanlıkların ne olduğunu ve nasıl kazanıldığını anlamanın üç temel öğesi var: ortam/tetikleyici, davranış ve ödül.

Alışkanlıklar, aynı olgu ve koşullar çerçevesinde sıklıkla gösterilen ve planlanmadan, otomatikleşmiş davranışlar olarak tanımlanabilir. Yeni bir alışkanlık edinme sürecinde de belirli bir süre bu alışkanlığın gerektirdiği davranışları düzenli olarak yapmamız gerektiğini düşünürüz.

Alışkanlık kavramı önemli hatlarıyla tetiklenme, eylem ve ödül şeklinde ilerleyen bir sürecin sonunda gerçekleşir. Kısaca bir olay, bir eylemi tetikler. O eylem sonucunda ödül elde ederseniz, o eylemi tekrarlayacaksınızdır. Eğer eylemlerinizin ve sonrasındaki ödüllerin bir amacı yoksa kötü alışkanlıklar geliştirmeye başlarsınız. Bunlar da bireyde kendi kendini sabote etmeye, başarısızlıklara, sağlıksız koşullara davetiye çıkarır. Öte yandan iyi alışkanlıklar ise fiziksel ve ruhsal sağlık, hayattan doyum alma duygu durumunu vadeder.

Londra Üniversite Koleji’nde bir davranışın otomatikleşerek alışkanlık halinde devam etmesinin ne kadar sürdüğüne dair bir araştırma yapılmış. Planlanan deneyde çalışma yöntemine uyum sağlayan 39 katılımcının sonuçlarına göre, bir alışkanlığı kazanmak 18 ila 254 gün alabiliyor. Araştırmacılar bu alışkanlığın sürdürülebilirliğini, edinilecek alışkanlığın şartlarının ve kişinin otokontrol (öz denetim) seviyesinin etkilendiği düşünülüyor. Araştırma, ayrıca kişilerin günlük çalışmalarını kısa zamanlı (bir gün) olarak ihmal etmelerinin alışkanlık kazanma sürecini başarısızlıkla sonuçlanmasına neden olduğunu ortaya koyuyor.

Yani önemli olan bir alışkanlığı kazanırken bu yolda gösterdiğimiz istikrar ve sürdürebilirliktir.

Alışkanlık Kazanmak İçin Yapmamamız Gereken Hatalardan Söz Edelim;

Birinci basamağı atlayarak yedinci basamağa geçmeye çalışmak: Bu durum, tek seferde birden fazla alışkanlığı hayatınıza uyumlamaya çalışmaktan ya da kazanılması oldukça zor bir alışkanlığa küçük adımlarla başlamamaktan kaynaklanır bunun devamında eylem, kırılan özgüvenin de eşliğinde başarısızlıkla son bulur. Hiç ders çalışmayan bir öğrencinin bir anda günde 3 saat ders çalışmaya çalışması buna örnek olarak verilebilir. Verimli bir ilerleme kaydetmek için küçük adımlar atmanız gerekiyor. Alışkanlıklarınızı kazanmaya çalışırken gündelik hayatınıza kolayca uyumlanabilir olmasına dikkat edin.  Bu sayede kolay alışkanlıkları kazanmaya başladığınızda, özgüveniniz, motivasyonunuz ve bunlara bağlı sürdürülebilirlikle alışkanlığın zorluğunu daha kolay yükseltebileceğinizi fark edeceksiniz.

Aksama olmaksızın devam eden bir alışkanlık kazanım süreci beklentisi: Bir alışkanlık kazanmaya karar verdiğinizde, bu sürecin ilerlemesini engelleyecek birçok faktörün varlığını ve potansiyel zorlukları göze alarak başlayın.

Alışkanlığa bağlı kalmama: Bir alışkanlığı sürdürmek konusunda sizi zorlayacak ve konfor alanınızı daraltacak tetikleyicilere ihtiyacınız vardır. Yakın çevrenizdeki insanlara kazanmak istediğiniz ya da eskisini yenisiyle değiştirmek istediğiniz o davranış hakkında bilgilendirin ve desteklerini talep edin.

Sizi içsel güdüleyecek, iyi bir nedenle yola çıkmamak: Süreç boyunca zorlandığınız, buraya kadar dediğiniz anlarda size “Neden başlamıştım?” sorusu sorulduğu anda iyi bir nedeniniz olamaması. Hedefe bağlılığı arttıracak iyi bir kişisel neden olmadan bir davranış değişikliği yaratmak ve onu sürdürmek nerdeyse olanaksızdır.

Edinmek istediğiniz alışkanlık sizin için gerçekten bir şey ifade ediyor mu? Kazanımı sağladığınızda hissedeceğiniz güzel yaşantıların hayalini kurabiliyor musunuz?  Bu alışkanlığı hayatınıza neden katmak istiyorsunuz? Bu sorulara vereceğiniz cevaplar sizi tatmin etmelidir.

Sürdürebilirliğe ve kaçamak yapmamaya özen gösterilmeli, çabalarınız sonucunda zaten bugüne dek yapılan kaçamakların tembelliklerin bir sorucundan dolayı bu yola girdiğinizi, o etkenleri ortadan kaldırdığınızda kazanılan alışkanlığın en büyük ödül olduğunu fark edeceksiniz.

Elif ERGİN

Okul Psikolojik Danışmanı